Araştırma Özeti

AI-MOI Turkey 2025 sesli özet

Nisan - Kasım 2025 Verileri ile Güncellendi

Firmanızın
Yapay Zeka Olgunluğunu
Artırmak İster Misiniz?

Turkiye'deki 490 firmanin verileriyle olusturulan AI-MOI Endeksi ile firmanizi kiyaslayin. Uzmanlik eksikligini asin, gercek potansiyelinizi kesfedin.

Ücretsiz Analiz BaşlatÖn Görüşme Planla
A
B
C
D

42 Firma AI Kullaniyor (%8.6) | Ortalama Skor: 14.03

AI Adopsiyon Engelleri

Önemli Bulgu

KOBİ'lerin karşılaştığı en büyük engel maliyet değil, uzmanlık eksikliğidir.

Uzmanlik/Yetkinlik Eksikligi%30.6
Maliyet/Butce Kisiti%26.5
Veri Güvenliği Endişesi%30.5

Veri Kaynağı

Nisan - Kasım 2025 Araştırması

Önemli Bulgu

AI Adopsiyon Engelleri

KOBİ'lerin karşılaştığı en büyük engeller (AI-MOI 2025 Araştırması)

Maliyet değil, uzmanlık eksikliği en büyük engel!

Firmalarin %30.6'si (150 firma) AI adaptasyonunda en buyuk engel olarak uzmanlik/yetkinlik eksikligini gosteriyor.

Uzmanlik/Yetkinlik Eksikligi
%30.6(150)
Maliyet/Butce Kisiti
%26.5(130)
Veri Guvenligi Endisesi
%22(108)
Teknik Altyapi Yetersizligi
%20.4(100)
Hukuki Belirsizlik
%17.6(86)
AI Adopsiyon Engelleri Grafiği

Kaynak: AI-MOI Turkey 2025, n=490 firma

%30.6
Uzmanlik/Yetkinlik Eksikligi
150 firma - Birinci engel
%26.5
Maliyet/Butce Kisiti
130 firma - Ikinci engel
%22.0
Veri Guvenligi Endisesi
108 firma - Ucuncu engel

Araştırma Bulguları

Türkiye KOBİ'lerinde AI kullanım durumu ve olgunluk seviyeleri

490
Toplam Firma
42
AI Kullanan Firma
%8.6
AI Kullanim Oranı
14.03/100
Ortalama Skor

ANOVA Sonuçları

Sektor x AI-MOI Anlamlı
F = 215.188
p = <0.001
Bolge x AI-MOI Anlamlı Değil
F = 0.3
p = 0.937
Buyukluk x AI-MOI Anlamlı Değil
F = 0.129
p = 0.943

Psikometrik Analizler

Ölçek geliştirme ve doğrulama sürecinde kullanılan istatistiksel analizler

Metodoloji Özeti

EFA (Kesfedici Faktor Analizi)

Veri yapisini kesfetmek icin kullanilir. KMO=0.726 ile orneklem yeterliligi saglandi. Tek faktor cozumu ile %38.2 varyans aciklandi.

EFA Faktor Yukleri

CFA (Dogrulayici Faktor Analizi)

Teorik modelin veriye uyumunu test eder. 4-faktor modeli en iyi uyumu gosterdi (CFI=0.824, TLI=0.772, RMSEA=0.111). Kucuk orneklem nedeniyle uyum orta duzeyde.

CFA Model Karsilastirma

Guvenilirlik Analizi

Ic tutarliligi olcer. Genel olcek a=0.839 (iyi), Verimlilik a=0.651 (sorgulanabilir), ROI a=0.465. Alt olceklerde degerler sorgulanabilir duzeyde.

Guvenilirlik Metrikleri

AHP (Analitik Hiyerarşi Prosesi)

Bileşen ağırlıklarını doğrular. Tutarlılık oranı CR≤0.10 sağlandı. Kullanım Yoğunluğu (0.40) en yüksek ağırlığa sahip, Sistemleşme (0.35) ikinci sırada.

AHP Ağırlık Karşılaştırma
EFA Nedir?

Gözlenen değişkenler arasındaki ilişkileri açıklayan gizli faktörleri keşfeder. Ölçek geliştirmede ilk adımdır.

CFA Nedir?

Önceden belirlenen faktör yapısının veriye ne kadar uyduğunu test eder. Teorik modeli doğrular.

Cronbach Alpha

Maddelerin aynı yapıyı tutarlı ölçüp ölçmediğini gösterir. α≥0.70 kabul edilebilir düzeydir.

AHP Nedir?

Çok kriterli karar verme yöntemidir. Uzman değerlendirmelerini tutarlı ağırlıklara dönüştürür.

Veri Görselleştirmeleri

Araştırmanın temel bulgularını görsel olarak sunan grafikler

AI-MOI Skor Dağılımı

AI-MOI Skor Dağılımı

490 firmanin AI olgunluk skorlarinin dagilimi. Ortalama: 14.03/100

Sektör Bazlı AI Kullanımı

Sektör Bazlı AI Kullanımı

Farkli sektorlerde AI kullanim oranlari. Bilgi-Iletisim sektoru lider konumda (%45.0)

Bölgesel Isı Haritası

Bölgesel Isı Haritası

Türkiye'nin farklı bölgelerinde AI olgunluk seviyelerinin dağılımı

Kümeleme Analizi

Kümeleme Analizi

4 farklı firma kümesi: Geleneksel, Ölçek Avantajlı, Sektör Yatkın, Dijital & IT Güçlü

AI Kullanım Engelleri

AI Kullanım Engelleri

AI adopsiyonunu engelleyen faktorler. Uzmanlik/Yetkinlik eksikligi en buyuk engel (%30.6, 150 firma)

Verimlilik Etkisi & ROI

Verimlilik Etkisi & ROI

Sistemlesme duzeyi ile ROI algisi arasindaki iliski. SOP uygulayan AI kullanan firmalar: %9.5 (4/42)

Temel Bulgular

490 firma üzerinden yapılan araştırmanın öne çıkan sonuçları

%8.6
AI Kullanan Firma

Firmaların %8.6'i aktif olarak AI kullanıyor

%71.2
Level 1 (Gözlemci)

Firmaların büyük çoğunluğu Observer seviyesinde

%30.6
Uzmanlik Engeli

En buyuk AI adopsiyon engeli uzmanlik/yetkinlik eksikligi (150 firma)

22.88
Sektor Lideri Skoru

Bilgi-Iletisim sektoru en yuksek AI-MOI ortalamasina sahip

AI-MOI Skor Dağılımı

Türkiye KOBİ'lerinin AI olgunluk skor dağılımı. Ortalama skor 14.03, medyan 13. Skorlar 5 ile 44.2 arasında değişiyor.

Level 0: Farkinda Degil
131 (%26.7)
Level 1: Gozlemci
349 (%71.2)
Level 2: Deneyci
10 (%2)
Level 3: Operasyonel
0 (%0)
Sizin seviyenizi öğrenin
AI-MOI Skor Dağılımı Histogramı

AI-MOI Skor Dağılımı (n=490)

Anket Yapısı

50 soruluk yapılandırılmış veri toplama aracı - AI kullananlar için ~15-20 dk, kullanmayanlar için ~8-10 dk

A

Firma ve Katılımcı Profili

10 Soru

  • •A1: Sektör (10 seçenek)
  • •A2: Çalışan Sayısı (Mikro/Küçük/Orta/Büyük)
  • •A3: Kuruluş Yılı
  • •A4: Merkez Şehir (81 il)
  • ... ve 6 soru daha
B

AI Kullanım Durumu

10 Soru

  • •B1: AI Kullanımı (Evet/Hayır) - Dallanma noktası
  • •B2: AI Araçları (ChatGPT, Gemini, Copilot...)
  • •B3: Kullanım Alanları
  • •B4: Kullanım Sıklığı
  • ... ve 6 soru daha
C

Verimlilik Etkisi

12 Soru

  • •C1: Süreçleri hızlandırdı (Likert 1-5)
  • •C2: Maliyetleri düşürdü
  • •C3: Hata oranlarını azalttı
  • •C4: Müşteri memnuniyetini artırdı
  • ... ve 8 soru daha
D

Sistemleşme ve Denetim

8 Soru

  • •D1: Yazılı prosedür (SOP) var mı?
  • •D2: KPI tanımlaması yapıldı mı?
  • •D3: İnsan denetimi var mı?
  • •D4: Hata raporlama yapılıyor mu?
  • ... ve 4 soru daha
E

Engeller ve Riskler

6 Soru

  • •E1: Engeller (maks. 4 seçim)
  • •E2: Endişeler
  • •E3: Eğitim kaynağı yeterliliği
  • •E4: Maliyet değerlendirmesi
  • ... ve 2 soru daha
F

Açık Uçlu Sorular

3 Soru

  • •F1: Başarı hikayesi (isteğe bağlı)
  • •F2: Beklenti-gerçeklik farkı (isteğe bağlı)
  • •F3: Devlet/sektör beklentileri (isteğe bağlı)

AI-MOI Endeksi Hesaplama

AI-MOI = (Sektör × 0.25) + (Kullanım × 0.40) + (Sistem × 0.35)
%25
Sektör Affinitesi
%40
Kullanım Yoğunluğu
%35
Sistemleşme

Anket Akışı

B1 sorusu dallanma noktasıdır. AI kullananlar B, C, D, E, F bölümlerini tamamlarken, kullanmayanlar sadece A, B10, E, F bölümlerini yanıtlar.

Ankete KatılPDF İndir

Araştırmacı Hakkında

Dijital dönüşüm ve yapay zeka araştırmaları

EA

Ertuğrul Akben

Yapay Zeka & Sistem Stratejisti | Yatırımcı

Dijital Medya ve Marka Danışmanı | Araştırmacı

Ertuğrul Akben, dijital dönüşüm ve yapay zeka alanlarında çalışan bir girişimci ve araştırmacıdır. Yazılım, yapay zeka sistemleri, dijital medya ve çok sektörlü dijital iş modelleri üzerine projeler geliştirmektedir. Türkiye merkezli çalışmalarının yanı sıra uluslararası girişimler ve Ar-Ge yapıları üzerinden faaliyetlerini sürdürmektedir.

Araştırmacı & Danışman

KOBİ Dijitalleşme & AI Olgunluk

Araştırma Dönemi

Nisan 2025 – Aralık 2025

Konum

İstanbul / Antalya, Türkiye

Uzmanlık Alanları

Yapay Zeka Olgunluk ModelleriKOBİ DijitalleşmesiKurumsal SistemleşmeOtomasyonDijital StratejiVeri Analizi
ORCIDResearchGateZenodoDergiParkSSRNLinkedInGitHubE-posta

Araştırma Metodolojisi

Karma Yöntem Tasarımı

Nicel veri analizi + nitel görüşmeler

Orneklem

490 firma, 1.414 katilimci (Turkiye geneli)

AI-MOI Endeksi Formülü

(Sektör × 0.25) + (Kullanım × 0.40) + (Sistem × 0.35)

İstatistiksel Analizler

ANOVA, Korelasyon, Ki-Kare, K-means Kümeleme

Ana Bulgular (AI-MOI 2025)

%8.6
AI Kullanim Orani
14.03
Ortalama AI-MOI
%45.0
Teknoloji Sektoru
%30.6
Uzmanlik Engeli
Firmanızın AI-MOI Skorunu Öğrenin

Araştırma Hakkında

Türkiye'deki KOBİ'lerin yapay zeka olgunluk seviyesini ölçen kapsamlı bir saha araştırması. Sonuçlar akademik makale olarak yayınlanacaktır.

8 Ay
Araştırma Suresi
Nisan - Kasım 2025
490
Firma
Konsolide kayıt
1414
Katılımcı
Bireysel yanıt
7
Bölge
Türkiye geneli

Sektör Dağılımı

Bilgi ve Iletisim60
Profesyonel Hizmetler65
Saglik34
Perakende/E-ticaret81
Imalat Sanayi80
Diger21
Sektör Dağılımı

Sektörlere Göre AI Kullanım Oranları

Tam Raporu İndirin

Araştırmanın detaylı bulguları, metodoloji ve önerileri içeren kapsamlı rapor.

Raporu İndir (MD)
Bölgesel Dağılım

Bölgesel Dağılım

Yayınlar & Raporlar

AI-MOI Turkey 2025 araştırmasının yayınları ve raporları

AI Maturity and Operationalization in Turkish SMEs: Evidence from a Mixed-Methods Study

Working Paper2025

Türkiye'deki KOBİ'lerin yapay zeka olgunluk seviyelerini inceleyen kapsamlı araştırma.

İndirme Bağlantıları

Full Report (PDF)(1.2 MB)Findings Report(890 KB)Executive Summary(450 KB)

Türkiye KOBİ'lerinde Yapay Zeka Olgunluk Endeksi

Araştırma Raporu2025

Türkçe araştırma raporu - metodoloji, bulgular ve öneriler.

İndirme Bağlantıları

Tam Rapor (Markdown)(1.2 MB)Bulgular Raporu(890 KB)Yönetici Özeti(450 KB)

Atıf Bilgileri

APA Formatı:

Akben, E. (2025). AI maturity and operationalization in Turkish SMEs: Evidence from a mixed-methods study. AI-MOI Turkey 2025 Research Report.

MLA Formatı:

Akben, Ertuğrul. "AI Maturity and Operationalization in Turkish SMEs: Evidence from a Mixed-Methods Study." AI-MOI Turkey 2025 Research Report, 2025.

Araştırmanın Katkıları

📊

İlk Kapsamlı Veri

Türkiye'de KOBİ'lerde AI kullanım durumu hakkında ilk kapsamlı veri seti

🎯

AI-MOI Endeksi

KOBİ'lerin AI olgunluğunu ölçen özgün değerlendirme aracı

📈

Politika Önerileri

KOBİ'lerin dijitalleşme süreçlerini hızlandıracak öneriler

Basın Yansımaları

AI-MOI Turkey 2025 araştırmasının medyada yer alan haberleri

Türkiye'nin Yapay Zeka Karnesi: 14 Puan

Aksu TV Haber

2028'de Kurumsal Kararların %15'i Yapay Zeka Alacak, Türkiye Hazır mı?

Startup Gazetesi

Araştırma: Türk KOBİ'lerinin Sadece %8.6'sı Yapay Zeka Kullanıyor

Haber Galerisi

490 Şirketle Yapılan Araştırma Türkiye'nin Yapay Zeka Haritasını Çıkardı

ES Haber

Startuplar Yapay Zekada Neden Geride Kalıyor?

Startup Gazetesi

Yapay Zekada Asıl Engel Bütçe Değil, Uzmanlık Eksikliği

Haber Dosyası

Türkiye'nin İlk Kapsamlı Yapay Zeka Olgunluk Araştırması Yayınlandı

Haber Gezgini

Antalya'dan Araştırmacı Türkiye'nin Yapay Zeka Haritasını Çıkardı

Güzel Antalya

Beyaz Yakalıların Yapay Zeka Adaptasyonu

Beyaz Yakalı Girişimci

Yapay Zekada Şirketlerin %71'i Gözlemci Seviyesinde

Girişimci O

Verimlilik İçin Yapay Zeka

Üretken Girişimci

AI-MOI Turkey 2025

iCore Web
12 farklı medya kuruluşunda yer aldık

Sıkça Sorulan Sorular

Yapay Zeka Olgunluk Analizi hakkında merak ettikleriniz

AI-MOI (Yapay Zeka Olgunluk Endeksi), firmanızın yapay zeka adaptasyon seviyesini ölçen bilimsel bir metriktir. Sektör (%25), Kullanım Yoğunluğu (%40) ve Sistemleşme (%35) ağırlıklarla hesaplanan 100 üzerinden bir puanlama sistemidir.
Hayır, AI-MOI ön analizi tamamen ücretsizdir. Amacımız Türkiye'deki KOBİ'lerin dijital dönüşümüne ışık tutmak ve farkındalık yaratmaktır. Detaylı yol haritası ve danışmanlık hizmetleri için ise bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Kesinlikle! Hatta bunu öneriyoruz. Araştırmalarımız, aynı şirketten en az 3 farklı departman yöneticisinin katılımının, sonuçların doğruluğunu %40 oranında artırdığını göstermektedir. Ekibinizi davet ederek daha kapsamlı bir rapor elde edebilirsiniz.
Evet. Paylaştığınız veriler KVKK kapsamında korunmakta olup, sadece anonimleştirilerek istatistiksel araştırma ve endeks oluşturma amacıyla kullanılmaktadır. Üçüncü taraflarla ticari amaçla paylaşılmaz.
Sasirtici bir sekilde hayir. AI-MOI 2025 arastirmamiza gore firmalarin %30.6'si (150 firma) en buyuk engel olarak 'Uzmanlik/Yetkinlik Eksikligi'ni gostermektedir. Maliyet/butce kisiti %26.5 (130 firma), veri guvenligi endisesi ise %22.0 (108 firma) ile takip etmektedir. Bu nedenle odaklanmaniz gereken nokta butce degil, egitim ve stratejidir.
Raporunuz size ozel bir 'Yol Haritasi' onerisi sunacaktir. Eger skorunuz Turkiye ortalamasinin (14.03) altindaysa hizli kazanimlara (hazir AI araclari), ustundeyse sistemlesme ve ozel model gelistirmeye odaklanmanizi oneririz. Ucretsiz on gorusme ile stratejinizi birlikte belirleyebiliriz.
AI-MOI 2025 arastirmamiza gore sektorel AI kullanim oranlari: Bilgi ve Iletisim sektoru %45.0 ile lider konumdayken, Imalat Sanayi %5.0, Profesyonel Hizmetler %7.7 oranindadir. Sektorunuze ozel analiz icin ucretsiz degerlendirmemizi kullanabilirsiniz.
Level 1'den Level 2'ye geçiş için şu adımları öneriyoruz: (1) ChatGPT veya Claude gibi hazır AI araçlarıyla denemeler yapın, (2) En az bir iş sürecinde AI pilot projesi başlatın, (3) Çalışanlara temel AI eğitimi verin, (4) Basit otomasyon araçları ile verimliliği ölçün. Ortalama geçiş süresi 3-6 aydır.
Aynı firmadan birden fazla katılımcı, farklı bakış açılarıyla daha doğru bir olgunluk değerlendirmesi sağlar. Sistem otomatik olarak şirket ortalamasını hesaplar ve departmanlar arası farklılıkları ortaya koyar. 3+ katılımcılı firmaların rapor doğruluğu %40 daha yüksektir.
AI-MOI metodolojisi, akademik arastirma standartlarinda gelistirilmistir. 490 firma uzerinde test edilmis formul, ANOVA ve korelasyon analizleriyle dogrulanmistir. Sonuclariniz Turkiye genelindeki benzer firmalarla kiyaslanabilir niteliktedir.
Ücretsiz Analiz

Firmanızın AI Olgunluğunu
Artırmak İster Misiniz?

Ücretsiz ön görüşme ile Firmanızın AI potansiyelini birlikte keşfedelim. Araştırma verilerimize dayanan özel öneriler sunalım.

AI-MOI Analizi

11 soruluk test ile Firmanızın AI olgunluk seviyesini öğrenin

Türkiye Karşılaştırması

490 firma verisine dayali benchmark

Yol Haritası

Seviyenize ozel aksiyon onerileri ve zaman cizelgesi

Ücretsiz Analiz YapÖn Görüşme Planla

Araştırma: Nisan - Kasım 2025 | n = 490 firma | Araştırmacı: Ertugrul Akben

İletişime Geçin

AI Potansiyelinizi Birlikte Keşfedelim

Firmanızın AI olgunluğunu artırmak için ücretsiz ön görüşme planlayın veya sorularınızı bize iletin.

Ertuğrul Akben

Araştırmacı & Danışman

Yapay Zeka & Sistem Stratejisti | Yatırımcı | Dijital Medya ve Marka Danışmanı | Araştırmacı

Konum
İstanbul / Antalya, Türkiye

Neden Ön Görüşme?

  • Firmanıza özel AI yol haritası
  • Sektörel benchmark ve rakip analizi
  • Maliyet değil, değer odaklı yaklaşım
  • Turkiye ortalamasi (14.03) ile karsilastirma
ID

Randevu & İletişim Formu

Bu formu doldurarak KVKK aydınlatma metnini kabul etmiş olursunuz. Verileriniz sadece iletişim amacıyla kullanılacak ve JSON formatında güvenli şekilde saklanacaktır.